Y Cyfrifoldeb i Warchod

Mae trasiedïau dinistriol fel yr hil-laddiad yn Rwanda a'r glanhau ethnig yn Kosovo wedi herio’r syniadau traddodiadol am sofraniaeth gwladwriaethau yn y gymuned ryngwladol. Yn nogfen ganlyniadau Uwchgynhadledd y Byd 2005, llofnododd gwladwriaethau’n unfrydol i ddangos eu cefnogaeth i'r syniad o Gyfrifoldeb i Warchod (R2P).

Mae’r norm hwn yn atgyfnerthu'r syniad o sofraniaeth fel cyfrifoldeb, a gellir ei rannu yn dri phrif biler:

Piler Un
Mae gan wladwriaethau'r prif gyfrifoldeb i warchod eu dinasyddion rhag hil-laddiad, troseddau rhyfel, glanhau ethnig a throseddau yn erbyn dynoliaeth.

Piler Dau
Mae'n rhaid i'r gymdeithas ryngwladol gynorthwyo gwladwriaethau i gyflawni eu cyfrifoldeb i ddiogelu, a helpu’r gwladwriaethau hynny sydd o dan straen.

Piler Tri
Os yw gwladwriaeth yn methu â diogelu ei dinasyddion neu'n cyflawni troseddau yn eu herbyn, mae gan y gymuned ryngwladol gyfrifoldeb i weithredu ar y cyd gan ddefnyddio ystod o ddulliau gwleidyddol, economaidd a dyngarol yn dibynnu ar yr achos. Os bydd y rhain yn methu, rhaid iddynt ddefnyddio mesurau grymus, sydd wedi'u hawdurdodi gan  Gyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig, yn dilyn y rheolau sydd wedi’u gosod yn Siarter y Cenhedloedd Unedig.
Ychydig iawn o bobl sydd wedi clywed am R2P, ac eto, mae’n chwarae rôl gynyddol hanfodol mewn cysylltiadau rhyngwladol, fel y gwelsom yn Libya ac fel rydym yn gweld mewn llawer o'r dadleuon o amgylch Syria. Dyna pam mae UNA Cymru yn ymgyrchu ar y mater hwn – rydym yn credu y dylai'r cyhoedd wybod mwy am y norm bythol bwysig hwn.

Mae UNA Cymru yn cefnogi'n gryf y syniad o sofraniaeth fel cyfrifoldeb; rydym yn credu bod gan wladwriaethau ddyletswydd i ddiogelu eu dinasyddion. Rydym hefyd yn credu bod cynorthwyo gwladwriaethau yn y rhinwedd hon yn hanfodol, ac yn argymell defnyddio camau ataliol, megis monitro gwledydd a chreu systemau rhybuddio cynnar. Gall y rhain alluogi'r gymuned ryngwladol i helpu gwladwriaethau cyn bod sefyllfa anesmwyth yn troi yn dreisgar.

Sign up to our newsletter for regular updates