Y Cyfrifoldeb i Warchod

Y Cyfrifoldeb i WarchodPwy sydd â'r Cyfrifoldeb i warchod unigolion rhag  troseddau erchyllderau torfol?

Mae’r Cyfrifoldeb i Warchod (R2P) yn rhan ganolog o drafodaethau ar hawliau dynol, sofraniaeth ac ymyriadau rhyngwladol.

Mae cysyniad yr R2P yn nodi nad hawl yw sofraniaeth; yn hytrach, mae’n gyfrifoldeb y mae gwladwriaethau’n ei dderbyn, sy’n cynnwys gwarchod poblogaethau sifiliaid rhag erchyllterau. Mae gan y gymuned ryngwladol ddyletswydd i helpu gwladwriaethau i gynnal y cyfrifoldeb hwn. Os bydd gwladwriaeth yn methu cwrdd â’i chyfrifoldeb, ac os nad yw dulliau ymyrryd heddychlon (h.y. diplomyddiaeth) yn effeithiol, yna efallai y bydd gofyn i Gyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig awdurdodi camau gorfodi.

hil-laddiad yn Rwanda

Mae trasiedïau dinistriol fel yr hil-laddiad yn Rwanda a'r glanhau ethnig yn Kosovo wedi herio’r syniadau traddodiadol am sofraniaeth gwladwriaethau yn y gymuned ryngwladol. Yn nogfen ganlyniadau Uwchgynhadledd y Byd 2005, llofnododd gwladwriaethau’n unfrydol i ddangos eu cefnogaeth i'r syniad o Gyfrifoldeb i Warchod (R2P).

Mae’r norm hwn yn atgyfnerthu'r syniad o sofraniaeth fel cyfrifoldeb, a gellir ei rannu yn dri phrif biler:

Piler Un
Mae gan wladwriaethau'r prif gyfrifoldeb i warchod eu dinasyddion rhag hil-laddiad, troseddau rhyfel, glanhau ethnig a throseddau yn erbyn dynoliaeth.

Piler Dau
Mae'n rhaid i'r gymdeithas ryngwladol gynorthwyo gwladwriaethau i gyflawni eu cyfrifoldeb i ddiogelu, a helpu’r gwladwriaethau hynny sydd o dan straen.

Piler Tri
Os yw gwladwriaeth yn methu â diogelu ei dinasyddion neu'n cyflawni troseddau yn eu herbyn, mae gan y gymuned ryngwladol gyfrifoldeb i weithredu ar y cyd gan ddefnyddio ystod o ddulliau gwleidyddol, economaidd a dyngarol yn dibynnu ar yr achos. Os bydd y rhain yn methu, rhaid iddynt ddefnyddio mesurau grymus, sydd wedi'u hawdurdodi gan  Gyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig, yn dilyn y rheolau sydd wedi’u gosod yn Siarter y Cenhedloedd Unedig.

Ychydig iawn o bobl sydd wedi clywed am R2P, ac eto, mae’n chwarae rôl gynyddol hanfodol mewn cysylltiadau rhyngwladol, fel y gwelsom yn Libya ac fel rydym yn gweld mewn llawer o'r dadleuon o amgylch Syria. Dyna pam mae UNA Cymru yn ymgyrchu ar y mater hwn – rydym yn credu y dylai'r cyhoedd wybod mwy am y norm bythol bwysig hwn.

Mae UNA Cymru yn cefnogi'n gryf y syniad o sofraniaeth fel cyfrifoldeb; rydym yn credu bod gan wladwriaethau ddyletswydd i ddiogelu eu dinasyddion. Rydym hefyd yn credu bod cynorthwyo gwladwriaethau yn y rhinwedd hon yn hanfodol, ac yn argymell defnyddio camau ataliol, megis monitro gwledydd a chreu systemau rhybuddio cynnar. Gall y rhain alluogi'r gymuned ryngwladol i helpu gwladwriaethau cyn bod sefyllfa anesmwyth yn troi yn dreisgar.

R2P_Block_pic3.jpg

Codi ymwybyddiaeth o R2P


Mae UNA Cymru wedi dylunio taflen, a fydd yn helpu’r rhai nad ydynt erioed wedi clywed am yr egwyddor, neu’r rhai sy'n gwybod cryn dipyn yn barod, i ddeall sut mae R2P yn rhywbeth y gall pob un ohonom yng Nghymru chwarae rhan ynddo.

Lawrlwytho’r daflen (PDF) 
 
R2P_Block_pic4.jpg

Cynllun Gwers R2P

Mae UNA Cymru wedi cynllunio cynllun gwers, wedi’i anelu at bobl 14-18 oed, yn delio gyda'r cysyniad o R2P, a pha mor bwysig ydyw deall sut mae hyn yn berthnasol yn y byd modern.

Mae ein Cymhorthion Addysgu 'Cyfrifoldeb i Warchod' © - oes fersiwn Cymraeg? wedi cael eu hanfon allan i gannoedd o ysgolion ar draws Cymru.


Lawrlwytho’r cynlluniau gwersi

R2P: Dolenni Defnyddiol


Gweler isod am restr o ddolenni defnyddiol ar gyfer unrhyw un sydd â diddordeb yn y cysyniad o R2P. 

International Coalition for the Responsibility to Protect

UNA UK: R2P in detail

Global Centre for the Responsibility to Protect

United Nations and R2P

WFUNA and R2P

R2P and the 2005 World Summit
Ymaelodwch â’n llythyr newyddion