Cytuniad Atal Profion Niwclear Cynhwysfawr (1996)

Mae'r CTBT yn cynnig gwahardd profion niwclear yn llwyr, a byddai’n gam mawr ymlaen yn y bwriad i gael gwared ar arfau niwclear.

Agorodd y cytuniad i'w lofnodi ym 1996 ac ar hyn o bryd,  mae 183 o bobl wedi’i lofnodi gyda 159 o wladwriaethau wedi cadarnhau'r cytuniad, ond nid yw  eto wedi dod i rymMae amodau’r cytuniad yn mynnu bod rhaid i bob un o’r 44 o wladwriaethau a oedd yn meddu ar adweithyddion ynni niwclear neu adweithyddion ymchwil, ac a gymerodd ran yn nhrafodaethau’r CTBT, gadarnhau’r cytuniad cyn ei fod yn gallu dod i rym.

Yn
2013, roedd wyth o'r gwledydd hyn wedi methu â chadarnhau'r cytuniad (Tsieina, Gweriniaeth Ddemocrataidd Pobl Corea, yr Aifft, India, Gweriniaeth Islamaidd Iran, Israel, Pacistan ac Unol Daleithiau America.)

inspection.jpg

Cytuniad Atal Twf Arfogaeth Niwclear (1970)

Daeth y cytuniad atal twf arfogaeth niwclear i rym ym 1970,  a hwn yw’r prif gytuniad amlochrog rhwymol sy'n berthnasol i wladwriaethau arfau niwclear (NWS) ac sy’n rheoleiddio’r broses o ddosbarthu arfau niwclear.

Mae'n nodi na all NWS rannu gwybodaeth ynghylch adeiladu arfau niwclear â gwladwriaethau nad oes ganddynt arfau niwclear (NNWS), na rhoi arfau niwclear i NNWS i ddiogelu neu eu defnyddio fel lleoliadau strategol. Caniateir lledaenu gwybodaeth a galluoedd niwclear at ddibenion heddychlon, ond mae'r NNWS yn destun ymchwiliadau dwys.

Ar hyn o bryd, mae’n hysbys fod tair gwladwriaeth sy’n meddu ar alluoedd arfau niwclear nad ydynt yn ddarostyngedig i'r cytuniad ac y credir eu bod yn cynyddu eu harfau niwclear (DPRK, Pacistan ac India).

Sut i gymryd rhan

intl day against nuclear tests.jpg

O 6-13 Gorffennaf, mae'n Wythnos Cael Gwared ar Arfau Niwclear (a noddir gan ICAN), a’r syniad yw  hyrwyddo'r cysyniad o gael gwared ar arfau niwclear er mwyn amddiffyn dynoliaeth drwy greadigrwydd.


Pob blwyddyn ar y 29 Awst, cynhelir Diwrnod Rhyngwladol yn Erbyn Profion Niwclear, sydd wedi'i gynllunio i godi ymwybyddiaeth am y peryglon o brofion niwclear ac addysgu ar faterion niwclear.
Ar gyfer gweithgareddau a phrosiectau addysgol parhaus o amgylch y byd, os gwelwch yn dda, cliciwch yma.
I gael rhagor o wybodaeth am ddiarfogi niwclear ac i ddod o hyd i ffyrdd eraill o ymgysylltu â'r mater hwn, ewch i'r gwefannau isod:

Parthau Heb Arfau Niwclear

Ar hyn o bryd, mae naw ardal yn y byd sydd wedi cael eu dynodi yn swyddogol fel Parthau Heb Arfau Niwclear.
  • Lladin America a'r Caribî (Tlateloc Treaty)
  • De Ddwyrain Asia (Bangkok Treaty)
  • Asia Ganol (Treaty on the Nuclear Weapon Free Zone in Central America)
  • Affrica (Pelindaba Treaty)
  • Y Môr Tawel Deheuol (Rarotonga0 Treaty)
  • Antarctica (Antarctic Treaty)
  • Use of Outer Space, including the Moon and Other Celestial Bodies (Outer Space Treaty)
  • Moon and Other Celestial Bodies (Moon Agreement)
  • On the Sea-Bed and the Ocean Floor and in the Subsoil Thereof (Seabed Treaty)
  • Mae gan Mongolia statws hunan-ddatganedig fel gwladwriaeth heb arfau niwclear sydd wedi cael ei gydnabod gan y Cynulliad Cyffredinol trwy benderfyniad GA 55/33S.
     
    Diffinir Parth Heb Arfau Niwclear ym Mhenderfyniad Cynulliad Cenedlaethol 3472B (1975) fel a ganlyn: 
     
    'any zone  recognized as such by the General Assembly of the United Nations, which any  group of States, in the free exercises of their sovereignty, has established by  virtue of a treaty or convention whereby: (a) The statute of total absence of nuclear  weapons to which the zone shall be subject, including the procedure for the  delimitation of the zone, is defined; (b) An  international system of verification and control is established to guarantee  compliance with the obligations deriving from that statute' 
Sign up to our newsletter for regular updates