Chwilio am Hanesion Heddwch Cudd: Ymchwilio i'ch Pwnc

Felly os ydw i'n mynd i gynhyrchu rhywbeth am hanes sy'n gudd, sut ydw i'n mynd i ddod o hyd iddo?! Y cam cyntaf yw darganfod pa wybodaeth sy'n bodoli'n barod; a pha 'ffynonellau' gallwch chi eu defnyddio i ddarganfod mwy.

Neidio i:    Ymchwil Ar-lein   Pobl Go Iawn  Ymchwil Oddi Ar-lein   Hanesion 'sydd ddim mor gudd'

Ymchwil Ar-lein

article

Google

Mae tudalen chwilio Google yn fan cychwyn defnyddiol - o'r fan honno, gallwch chi ddod o hyd i awgrymiadau am ymchwil pellach, gan ddefnyddio offer chwilio eraill (isod). Defnyddiwch allweddeiriau gwahanol, cyfuniadau gwahanol o eiriau a hidlyddion (e.e. canlyniadau Cymru / Prydain); a chwilio uwch, am ddelweddau a darnau ysgolheigaidd.  Cofiwch gadw dolenni defnyddiol mewn un lle!

Mwy
article

Casgliad y Werin

Amgueddfa 'rithwir' Cymru yw Casgliad y Werin, lle gallwch chi chwilio am ffotograffau, recordiadau a dogfennau o wahanol brosiectau yn y sector treftadaeth. Mae Casgliad y Werin yn cynnig cymorth a hyfforddiant ar gyfer digideiddio casgliadau, ac i brosiectau cymunedol am ddiwylliant a threftadaeth Cymru.

Mwy
article

Papurau Newydd Cymru Ar-lein

Mae'r adnodd yma gan y Llyfrgell Genedlaethol yn eich galluogi chi i chwilio a darllen dros filiwn o dudalennau o 120 o bapurau newyddion a chyhoeddiadau rhwng yr 1860au ac 1919 (gan gynnwys y Rhyfel Byd Cyntaf).

Mwy

Offer Hel Achau a Hanes Teuluol

Mae ystod o gymunedau ar-lein ar gyfer cyrchu miloedd o gronfeydd data sy’n cynnwys biliynau o gofnodion; mae angen pori eich hun drwy rai ohonyn nhw, neu gallwch danysgrifio i wasanaeth a fydd yn gallu chwilio am gofnodion sydd wedi’u trawsgrifio. 

GENUKI (am ddim)     Ancestry.co.uk (tanysgrifio)     Canllaw i Hanes Teuluol gan y BBC

article

Milwyr a fu farw

Mae cronfa ddata Comisiwn Beddi Rhyfel y Gymanwlad yn cynnwys cofnod o bob milwr ac unigolyn a fu farw mewn gwrthryfeloedd wrth ymladd yn enw Prydain a chenhedloedd y Gymanwlad - gan gynnwys y rhai a fu farw yn y Rhyfel Byd Cyntaf a'r Ail Ryfel Byd - ynghyd â manylion chwiliadwy o gofebion a beddau.

Mwy
article

Gwrthwynebwyr Cydwybodol

Mae Cofrestr Pearce ar 'Fap Heddwch' Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru yn gronfa ddata chwiliadwy o'r holl Wrthwynebwyr Cydwybodol hysbys o Gymru a siroedd Clawdd Offa yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, a ddatblygwyd mewn partneriaeth rhwng Cymru dros Heddwch a Chymrawd Ymchwil o Brifysgol Leeds, sef Cyril Pearce.

Mwy

Dod o hyd i bobl go iawn!

Jill Gough CND by Lee Karen StowMae'n bosibl mai dyma'r cynhwysyn mwyaf cyffrous mewn hanesyn cudd: pa fath o bobl sy'n fyw heddiw a allai ddweud rhagor wrthoch chi - pwy allech chi gyfweld â nhw i ddod â'r Hanes Heddwch Cudd yn fyw? Does neb o adeg y Rhyfel Byd Cyntaf yn fyw heddiw - ond a yw eich neiniau a'ch teidiau yn cofio straeon eu teuluoedd nhw? Neu a ydych chi'n ymchwilio i hanes neu bwnc mwy diweddar - pwy fu'n rhan o'r digwyddiad? Gofynnwch i bobl! Meddyliwch am bobl:
  • yn eich cymuned leol
  • mewn cartrefi henoed, grwpiau cymunedol neu glybiau cymdeithasol
  • sy'n aelodau presennol o grwpiau / canghennau ymgyrchu
  • sy'n wirfoddolwyr neu staff mewn sefydliadau / lleoliadau perthnasol 
  • sy'n aelodau o deulu neu ddisgynyddion i unigolion
Mae Jill Gough (dde) wedi bod yn cymryd rhan weithgar yn CND (yr ymgyrch dros ddiarfogi niwclear) ers y chwedegau. Cafodd Lee Karen Stow gyfle i gyfweld â hi ar gyfer prosiect Merched, Rhyfel a Heddwch Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru.

Ymchwil Oddi Ar-lein

article

Llyfrgelloedd Lleol a'r Llyfrgell Genedlaethol

Mae llyfrgelloedd sir - yn ogystal â llyfrgelloedd ysgolion, colegau a phrifysgolion - yn storfa wych o lyfrau ac adnoddau i'w benthyca, yn ogystal â deunyddiau archif lleol. Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth gopi o bob llyfr a gyhoeddwyd erioed, yn ogystal ag archifau hanesyddol helaeth.

Eich Llyfrgell leol    Archifau'r Llyfrgell Genedlaethol
article

Swyddfeydd Archifau a Chofnodion Cyhoeddus Lleol

Mae'r swyddfeydd yma'n cynnwys gwybodaeth sy'n amrywio o ddata'r cyfrifiad, mapiau, tystysgrifau geni, marw a phriodi i bapurau newyddion lleol a ffotograffau. Mae catalog Archifau Cymru yn cynnwys llawer o gasgliadau - beth am drefnu i ymweld â'ch archif leol?

Eich Archif lleol   Chwilio Archifau Cymru 
article

Chwilio Cyhoeddiadau

Pa wybodaeth sydd wedi'i chyhoeddi'n barod am y pwnc - llyfrau, cylchgronau academaidd, erthyglau, neu erthyglau nodwedd neu lenyddiaeth arall? Mae'r rhyngrwyd yn cynnig ystod eang o ffynonellau, ond mae angen bod yn feirniadol wrth ystyried ansawdd y ffynhonnell. Gall y canllaw Sgiliau Gwybodaeth yma eich helpu.

Mwy

Arddangosfeydd a Digwyddiadau Cyhoeddus

Gallech ymweld ag amgueddfa neu leoliad perthnasol er mwyn gwella eich dealltwriaeth o bwnc / beth ddigwyddodd yno - er enghraifft ymweld â Chaeau Fflandrys, yr Amgueddfa Genedlaethol neu Amgueddfa Heddwch Bradford.

Amgueddfeydd Cymru a Chanolfannau Cymunedol a Threftadaeth

article

Cofadeiladau a Chofebion

Gall fod yn ddefnyddiol i ysgolion a grwpiau cymunedol ymweld â chofebion heddwch neu ryfel lleol a gweithio oddi yno. Yn aml, mae enwau wedi'u harysgrifio ar y cofebion neu mae esboniad yn cyd-fynd â nhw sy'n sôn am gefndir a phwysigrwydd y cofebion ar y pryd.

Rhestrau o Gofebion     Dolenni 'Cymru yn y Rhyfel'
article

Digwyddiadau Cyhoeddus

Pa weithgareddau mae sefydliadau yn eu cynnig – fyddai modd i chi gymryd rhan mewn golygathon, dadl neu weithdy addysgiadol neu fynd i sgwrs gan arbenigwr yn eich maes o ddewis (neu drefnu sgwrs) a’i recordio?

Rhestr o Ddigwyddiadau gan Cymru'n Cofio     Rhestr o ddigwyddiadau’r Ganolfan     Amgueddfeydd yng Nghymru

Hanesion 'sydd ddim mor gudd?'

Mae'n bosibl eich bod wedi dewis pwnc neu unigolyn sydd eisoes yn adnabyddus (er enghraifft, Hedd Wyn neu David Lloyd George) - ac os felly, a yw'n dal i fod yn hanes 'cudd'? Gallwch ystyried ffyrdd o gwmpas hynny:
  • A yw eu straeon ddim ond yn hysbys mewn cylchoedd y gallwch chi fynd 'y tu hwnt' iddyn nhw - er enghraifft, ffigwr lleol sydd ddim mor hysbys yn genedlaethol, Cymro neu Gymraes sydd heb lawer o wybodaeth ar gael amdanyn nhw yn Saesneg, neu ffigwr rhyngwladol sydd â chefndir Cymreig nad oes llawer yn gwybod amdano?
  • Mae'n bosibl y bydd deunydd sydd eisoes ar gael wedi cael ei ysgrifennu o un safbwynt - a fyddai modd i'ch Hanes Heddwch Cudd chi gyflwyno safbwynt gwahanol? Er enghraifft, mae straeon milwyr yn aml iawn yn canolbwyntio ar eu rolau yn y fyddin - ond pwy oedden nhw, beth oedden nhw'n ei wneud cyn ymrestru?
  • Allech chi ganolbwyntio ar bobl oedd yn agos atyn nhw, neu bobl yr effeithiwyd arnyn nhw gan eu gweithredoedd? Er enghraifft, os oes rhywun sy'n adnabyddus am gael ei garcharu am brotestio, sut wnaeth ei deulu a'i ffrindiau ei gefnogi?
  • Fyddech chi'n gallu creu 'erthygl nodwedd' neu ddarn amlgyfrwng yn lle, sy'n dwyn gwahanol safbwyntiau a chysylltiadau ynghyd o ddeunydd sy'n bodoli eisoes - er enghraifft, am y ffordd mae gwahanol gymunedau yng Nghymru wedi cefnogi ffoaduriaid sy'n dianc rhag y rhyfel yn Syria?

Roedd Hedd Wyn (dde) yn fardd yn y Rhyfel Byd Cyntaf a gafodd ei ladd yn ystod diwrnod cyntaf Brwydr Passchendaele, wythnosau yn unig cyn iddo ennill cadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol am gyfansoddi awdl. Yn ystod y seremoni, cafodd y gadair ei gorchuddio â mantell ddu. Bellach, mae'r 'Gadair Ddu' yn symbol hanesyddol o genhedlaeth gyfan o 35,000 o ddynion ifanc o Gymru a gafodd eu lladd yn y rhyfel 

Wrth i chi ymchwilio, dechreuwch feddwl beth rydych chi'n mynd i'w Gofnodi >>

COFRESTRWCH I GAEL NEWYDDION

WCIA