Cofio Gorymdaith Heddwch y Merched 1926 - Penygroes

Cofio Gorymdaith 1926 'Hedd Nid Cledd' y Merched ym Mhenygroes

HH-Penygroes y dorf.jpgHH-Penygroes plac.jpg

Heddwch oedd y thema ym Mhenygroes, Gwynedd, wrth i drigolion a chefnogwyr ddod ynghyd i ddathlu 90 mlwyddiant gorymdaith y merched o’r dref ar y 27ain o Fai 1926. Ceir cofnod y bu i oddeutu 2,000 o ferched ymgynnull i gefnogi ‘Pererindod Heddwch’ y merched, yn y fan ble saif y Neuadd Goffa heddiw. Merched parchus yn eu hetiau crand oeddent, fel y gwelir ar ddiwedd y clip newyddion Pathe o’r orymdaith yn cyrraedd Caernarfon, fan hyn.

HH-Penygroes grwp disgyblion & baneri.jpgHH-Penygroes Annie WIlliams.jpg

Wrth i Angharad Tomos groesawu dros 100 o fynychwyr i Benygroes i gofio’r achlysur, ymddangosodd disgyblion Ysgol Bro Lleu yn efelychu arddull gorymdaith y gorffennol drwy gario baneri, ond yn dehongli’r alwad am heddwch o’r newydd. Bu rhyfeddu mawr at ddycnwch ac ymroddiad y merched wrth wrando ar Annie Williams yn adrodd eu hanes, gan son i rai ohonynt gerdded mor bell â Llundain. Gobeithiwn rannu mwy o ymchwil Annie ar y safle yma toc. Yna, gwefreiddiwyd y dorf gydag atsain curiad traed y disgyblion, i gyd-fynd a cherdd rymus a gyfansoddwyd gan y bardd Karen Owen ar gyfer yr achlysur.

HH-Penygroes Dilys.jpgHH-Penygroes y dorf & heddychwyr selog.jpg

Ymysg y dorf roedd heddychwyr yn eu 80au, 90au ac, mewn un achos, hyd yn oed dros ei 100! Yn wir hi, Dilys O’Brien Owen, gafodd yr anrhydedd o ddadorchuddio’r plac a osodwyd ar wal y Neuadd Goffa i gofio’r achlysur. Roedd Anna Jane Evans, wrth gyflwyno’r ffeithiau am ddinistr adar angau, yn atgoffa’r dorf nad oedd yn adeg i laesu dwylo wrth chwilio am heddwch. Eto oll, yn ysbrydoliaeth i bawb, roedd balchder a gallu’r disgyblion ysgol i drafod hanes yr orymdaith, wedi astudio’r thema gyda John Dilwyn Williams o Archifau Gwynedd, a’u hangerdd wrth forio canu am estyn llaw yn rhyngwladol a chanfod heddwch.

HH-Penygroes Karen Owen.jpgHH-Penygroes Anna Jane o'r gofeb.jpg

Roedd y digwyddiad ym Mhenygroes yn ddechreuad ar flwyddyn o gofio ac ymchwilio i hanesion lleol am orymdaith y merched 1926, gan y bu merched yn gorymdeithio o dde a gogledd Cymru a chymunedau yn dod ynghyd i’w cefnogi.

Un o’r digwyddiadau nesaf i gofio Pererindod Heddwch y Merched 1926, yw gorymdaith yng Nghaernarfon ar Ddiwrnod Heddwch, y 21ain o Fedi 2016. Ceir mwy o wybodaeth yn y man. A ydych chi am fynd ati yn eich ardal chi i ganfod yr hanes a dathlu yn yr un modd? Os oes gennych hanes cudd o’ch ardal chi, rhowch wybod er mwyn i ni gael ei rhannu yma.

HH-Penygroes Ben, Awel &.jpgHH-Penygroes Gwen & Iona.jpg

Back

COFRESTRWCH I GAEL NEWYDDION

WCIA